KDR » Płatności bezpośrednie - najważniejsze zmiany w kampanii 2026 r.

Zmiana definicji trwałego użytku zielonego (TUZ)

Zmiana ta, polegająca na wydłużeniu z 5 do 7 lat okresu, po którym grunt orny wykorzystywany do uprawy traw lub innych zielnych roślin pastewnych rozsiewających się naturalnie (samosiewnych) lub uprawianych (wysiewanych) i które nie były objęte zmianowaniem upraw zostają uznane za trwały użytek zielony.

GAEC 2: Ochrona torfowisk i terenów podmokłych

W ramach nowej Interwencji 8. Ochrona torfowisk i obszarów podmokłych na gruntach użytkowanych rolniczo rolnicy będą mogli otrzymać płatności w ramach 3 wariantów:

Wariant 1. Ochrona torfowisk i obszarów podmokłych na trwałych użytkach zielonych - 581 zł/ha
Wariant 2. Ochrona torfowisk i obszarów podmokłych na gruntach ornych - 627 zł/ha
Wariant 3. Przekształcanie gruntów ornych w użytki zielone - pięcioletnie zobowiązanie - 2 387 zł/ha

WARIANT 1. OCHRONA TORFOWISK I OBSZARÓW PODMOKŁYCH NA TRWAŁYCH UŻYTKACH ZIELONYCH

Warunkiem wsparcia w ramach tego wariantu jest przestrzeganie wymogów normy GAEC 2 na trwałych użytkach zielonych, w tym:

zakaz przekształcania i zaorywania TUZ, z wyjątkiem możliwości wykonania zabiegu renowacji z zastosowaniem płytkiej uprawy gleby i podsiewu nie częściej niż raz na 4 lata,
zakaz wydobywania torfu,
zakaz budowy i odnawiania rowów i instalacji drenujących do odwadniania lub odprowadzania wody z terenu.

Zobowiązanie podejmowane jest na 1 rok.

Nie jest wymagane posiadanie planu działalności rolnośrodowiskowej ani prowadzenie rejestru działalności rolnośrodowiskowej.

WARIANT 2. OCHRONA TORFOWISK I OBSZARÓW PODMOKŁYCH NA GRUNTACH ORNYCH

Warunkiem wsparcia w ramach tego wariantu jest przestrzeganie wymogów normy GAEC 2 na gruntach ornych, w tym:

zakaz zaorywania; umożliwia się płytką uprawę gleby do głębokości 15 cm,
zakaz wydobywania torfu,
zakaz budowy i odnawiania rowów i instalacji drenujących do odwadniania lub odprowadzania wody z terenu.

Zobowiązanie podejmowane jest na 1 rok.

Nie jest wymagane posiadanie planu działalności rolnośrodowiskowej ani prowadzenie rejestru działalności rolnośrodowiskowej.

WARIANT 3. PRZEKSZTAŁCANIE GRUNTÓW ORNYCH W UŻYTKI ZIELONE

Zobowiązanie polega na przekształcaniu gruntów ornych objętych normą GAEC 2 w użytki zielone. Warunkiem wsparcia w ramach tego wariantu jest przestrzeganie wymogów normy GAEC 2 oraz uprawa mieszanki traw lub mieszanki traw i innych zielnych roślin pastewnych.

W ramach tego wariantu rolnik będzie zobowiązany do właściwego użytkowania tego obszaru tj.:

użytkowania kośnego, kośno-pastwiskowego lub pastwiskowego, przy czym w przypadku użytkowania kośnego lub kośno-pastwiskowego – koszenia co najmniej raz w roku w terminie do 31 lipca;
usunięcia skoszonej biomasy z działki rolnej nie później niż do dnia 1 marca kolejnego roku;
ograniczonego stosowania nawożenia (dopuszczone do 60 kg N/ha/rok);
niestosowania: gnojówki lub gnojowicy, komunalnych osadów ściekowych, wapnowania.

Zobowiązanie podejmowane jest na 5 lat.

Nie jest wymagane posiadanie planu działalności rolnośrodowiskowej, a w zakresie rejestru działalności rolnośrodowiskowej jest wymagane jedynie w zakresie prowadzenia działań agrotechnicznych (nie jest wymagane prowadzenie rejestru wypasów zwierząt)

Uwaga: płatność nie będzie mogła być przyznana do gruntów, które stały się gruntami ornymi w wyniku nieprzestrzegania na trwałych użytkach zielonych wymogów stosowania normy GAEC 2.

Do płatności kwalifikują się działki rolne o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha położone na obszarach objętych normą GAEC 2. Do płatności mogą zostać również zakwalifikowane fragmenty działki rolnej niestanowiące obszarów GAEC 2, o ile suma powierzchni tych fragmentów nie będzie przekraczała 10% powierzchni działki rolnej.

GAEC 7: Zmianowanie lub dywersyfikacja upraw na gruntach ornych

1. Zmianowanie

W przypadku gdy grunty orne w gospodarstwie obejmują powierzchnię powyżej 10 ha, na tych gruntach uprawy prowadzi się w taki sposób, aby na powierzchni:

co najmniej 40% gruntów ornych była prowadzona inna uprawa w plonie głównym niż uprawa prowadzona w tym plonie w roku poprzednim;
wszystkich gruntów ornych w gospodarstwie, taka sama uprawa w plonie głównym nie była prowadzona dłużej niż 3 lata, przy czym do ustalenia spełnienia tego warunku bierze się pod uwagę uprawę w plonie głównym prowadzoną nie wcześniej niż w 2023 r.

Powyższy warunek zmianowania upraw uznaje się za spełniony również wtedy, gdy:

1) na danej powierzchni:

w uprawę w plonie głównym zostanie wprowadzona wsiewka i ta wsiewka będzie utrzymywana co najmniej do wysiewu kolejnej uprawy w plonie głównym lub co najmniej przez 8 tygodni od dnia zbioru uprawy w plonie głównym wskazanego w rejestrze lub w innych dokumentach, lub
po zbiorze uprawy w plonie głównym zostanie wprowadzony:
- międzyplon ozimy utworzony przez wysiew co najmniej jednego gatunku roślin, który tworzy okrywę roślinną co najmniej od dnia 1 listopada danego roku do dnia 15 lutego kolejnego roku, przy czym po dniu 15 listopada dopuszcza się mulczowanie tych międzyplonów, lub
- międzyplon ścierniskowy:
  - utworzony przez wysiew co najmniej jednego gatunku roślin w okresie od dnia 1 lipca do dnia 20 sierpnia,
  - utrzymywany co najmniej do dnia 15 października lub co najmniej przez 8 tygodni od dnia tego wysiewu, wskazanego w rejestrze lub w innych dokumentach

2) rolnik:

a) prowadzi na formularzu opracowanym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa i udostępnionym na jej stronie internetowej rejestr zabiegów agrotechnicznych, zwany dalej „rejestrem”, który zawiera numer działki ewidencyjnej, oznaczenie działki rolnej, powierzchnię i rodzaj uprawy, datę i rodzaj wykonanych zabiegów agrotechnicznych, datę zbioru uprawy w plonie głównym oraz informacje niezbędne do potwierdzenia wykonania czynności dotyczących wprowadzenia wsiewki w uprawę plonie głównym lub wprowadzenia międzyplonu po zbiorze uprawy w plonie głównym, lub

b) posiada dokumenty w postaci papierowej lub elektronicznej zawierające powyższe informacje, zwane dalej „innymi dokumentami”

– przechowywane przez okres niezbędny do ustalenia spełnienia tego warunku;

Powyższe zasady nie obowiązują w przypadku upraw korzystnie wpływających na poprawę i zachowanie potencjału gleby, takich jak: rośliny bobowate, trawy lub inne zielne rośliny pastewne, mieszanki roślin bobowatych drobnonasiennych z trawami, uprawy wieloletnie oraz plantacje nasienne kukurydzy.

lub

2. Dywersyfikacja upraw:

w gospodarstwach o powierzchni gruntów ornych powyżej 10 ha i nie więcej niż 30 ha - na tych gruntach prowadzi się co najmniej dwie różne uprawy, przy czym uprawa o największej powierzchni nie może zajmować więcej niż 75% gruntów ornych;

w gospodarstwach o powierzchni gruntów ornych powyżej 30 ha - na tych gruntach prowadzi się co najmniej trzy różne uprawy, przy czym uprawa o największej powierzchni nie może zajmować więcej niż 75% gruntów ornych, a dwie uprawy o największej powierzchni nie mogą łącznie zajmować więcej niż 95% gruntów ornych.

Dodatkowo od 2026 r. wprowadzono zwolnienie dla mniejszych gospodarstw:

gospodarstwa do 30 ha użytków rolnych są zwolnione z kontroli i kar w zakresie realizacji normy GAEC 7.

Zmiany w ekoschemacie Dobrostan zwierząt

polegające na rozszerzeniu listy systemów jakości, w których uczestnictwo pozwala uzyskać płatność dobrostanową za realizację praktyki „utrzymywanie zgodnie z wymaganiami systemów jakości”. Uprawnionymi do realizacji tej praktyki będą rolnicy uczestniczący w następujących systemach (w zależności od posiadanego gatunku):